Bao jumbo đựng một tấn bột mì hay hạt nhựa, nhưng chỗ yếu nhất lại là hàng trăm lỗ kim dọc đường may. Mỗi lỗ kim rộng gần 1 mm, đủ cho bột lọt ra khi xếp chồng và rung trên xe. Giải pháp rẻ nhất mà cả ngành bao bì dùng là một sợi dây tròn chèn ngay dưới đường chỉ, gọi là dây chống xì. Xưởng dệt loại dây này với sản lượng trên 10 tấn mỗi tháng và bài này ghi lại những điều xưởng vẫn giải thích với khách mới.
Dây chống xì bao jumbo hoạt động thế nào
Dây chống xì, tiếng Anh là filler cord, là dây tròn xe nhiều tao từ sợi polyester, lõi đặc, đường kính 5 hoặc 6 mm. Khi may, dây được đặt dọc đường may ở mặt trong bao; chỉ may đi xuyên qua vải và ôm lấy dây. Sợi polyester bị ép bẹt sang hai bên, lấp kín khoảng hở giữa lỗ kim và sợi chỉ. Bột không còn đường ra, đường may vẫn giữ nguyên độ bền vì chỉ may không phải chịu thêm lực.
Hai yếu tố quyết định dây chèn có kín hay không: lõi phải đặc và mặt ngoài phải mịn. Dây xe lỏng hoặc rỗng ruột sẽ bị kim xé thay vì ép bẹt, để lại lỗ ngay chỗ cần kín. Mặt ngoài xù khiến kim xuyên không đều, chỉ may bị rối ở tốc độ máy công nghiệp.
Phi 5 hay phi 6: chọn theo vị trí đường may
Hai cỡ phổ biến ở xưởng là phi 5 mm và phi 6 mm, cùng định lượng quanh 4,8 đến 5 g/m. Phi 6 to hơn vì xe lỏng hơn, không vì nặng hơn.
| Phi 5 mm | Phi 6 mm | |
|---|---|---|
| Định lượng | 4,8 đến 5 g/m | 4,8 g/m |
| Số mét mỗi kg | Khoảng 200 m | Khoảng 208 m |
| Vị trí hay dùng | Đường may thân bao, vải dệt 140 đến 170 g/m² | Đường may đáy, nắp, vải dày hoặc may hai lớp |
| Hàng đóng trong bao | Bột mịn: xi măng, bột đá, phân bón | Hạt và bột thô: hạt nhựa, thức ăn chăn nuôi, mùn cưa |
Quy tắc xưởng hay nói: đường may nào khoảng hở lớn hơn thì dùng phi 6. Đáy bao chịu toàn bộ khối lượng hàng, vải thường dày hơn hoặc may hai lớp, lỗ kim rộng hơn và dây to hơn mới lấp đủ. Thân bao vải mỏng hơn, phi 5 vừa đủ và tiết kiệm hơn trên từng bao. Sản phẩm dây chống xì polyester phi 5 và phi 6 của xưởng có sẵn cả hai cỡ, bán theo kg, cuộn 25 đến 30 kg.
Loại có dầu và loại No Oil
Sợi polyester khi kéo sợi được phủ một lớp dầu mỏng để chạy máy trơn. Dây chống xì thường giữ nguyên lớp dầu đó. Với xi măng, cát, phân bón, khoáng sản thì không ai bận tâm. Với thực phẩm, dược phẩm, hạt nhựa kỹ thuật và mọi bao đi Nhật, Hàn, EU, nhà nhập ghi rõ trong tiêu chuẩn bao: filler cord no oil. Dầu kéo sợi có thể thấm vào hàng, bám mùi, và làm bao không đạt kiểm tra khi nhập cảng.
Loại dây chống xì Filler Cord No Oil dùng sợi polyester không tẩm dầu, không silicone, độ ẩm khi xuất dưới 1%, không mùi. Giá cao hơn loại thường vì sợi phải xử lý riêng và máy xe dây phải chạy chậm hơn. Xưởng may bao xuất khẩu thường dùng No Oil cho toàn bộ đơn để không lẫn cuộn; xưởng may bao trong nước dùng loại thường và chỉ đổi khi có đơn đi nước ngoài.
Tính định mức dây cho một bao
Định mức dây chống xì tính theo tổng chiều dài đường may có chèn dây, nhân thêm 10% hao đầu dây và đoạn may đè. Ví dụ với bao jumbo 90 x 90 x 110 cm, thân may bốn đường dọc và đáy may vòng:
- Bốn đường dọc thân: 4 x 1,1 m = 4,4 m
- Vòng đáy: 4 x 0,9 m = 3,6 m
- Vòng nắp (nếu có): 3,6 m
- Tổng 11,6 m, cộng 10% hao hụt = khoảng 12,8 m một bao
Với phi 5 khoảng 200 m một kg, một tấn dây đủ cho 15.000 đến 16.000 bao. Xưởng may 5.000 bao mỗi tháng cần quanh 320 kg dây, tức 11 đến 13 cuộn. Đó là lý do xưởng giao dây theo lịch định kỳ hằng tháng cho khách quen, mỗi lần một pallet.
Lỗi đường may hay gặp và cách xử lý
- Bao vẫn xì bột ở đáy dù đã chèn dây: thường do dùng phi 5 cho đường may hai lớp. Đổi sang phi 6 cho đáy và giữ phi 5 cho thân.
- Chỉ may đứt liên tục ở tốc độ cao: dây xe lỏng hoặc mặt ngoài xù khiến kim kẹt. Kiểm tra bằng cách vuốt dây qua tay; dây đạt phải tròn đều, không nhả tao.
- Dây lệch khỏi đường chỉ: ống dẫn dây trên máy may đặt xa chân vịt. Rút ống dẫn sát chân vịt hơn, dây sẽ nằm đúng tâm đường may.
- Bao có mùi dầu khi mở: hàng thực phẩm dùng nhầm loại thường. Đổi sang No Oil cho toàn bộ đơn.
Dây viền và quai đi cùng bao jumbo
Dây chống xì chỉ lo phần kín của đường may. Miệng bao, mép nắp và quai vẫn cần dây tape trắng PP bản 1,5 cm hoặc 2 cm để viền, và với bao cần quai mềm chịu lực lớn thì dùng dây đai polyester bản 5 cm. Khách may bao thường gom cả ba loại trong một đơn để nhận chung một chuyến xe.
Đặt hàng và mẫu thử
Xưởng gửi mẫu 1 đến 2 kg mỗi cỡ để khách chạy thử trên máy may trước khi đặt số lượng. Hàng có sẵn giao từ 50 kg; định lượng hoặc màu riêng dệt từ 500 kg. Gửi yêu cầu báo giá kèm cỡ phi, loại thường hay No Oil, số bao mỗi tháng, xưởng báo giá và lịch giao định kỳ trong giờ làm việc. Các sản phẩm cùng nhóm nằm trong danh mục dây chống xì.
